4.6 अथ षष्ठं ब्राह्मणम् ।

 


अथ षष्ठं ब्राह्मणम् ।


          मन्त्र १[IV.vi.1]

अथ वꣳशः पौतिमाष्यो गौपवनाद् गौपवनः पौतिमाष्यात्

पौतिमाष्यो गौपवनाद् गौपवनः कौशिकात् कौशिकः कौण्डिन्यात्

कौण्डिन्यः शाण्डिल्याच्छाण्डिल्यः कौशिकाच्च गौतमाच्च गौतमः ॥ १॥


          मन्त्र २[IV.vi.2]

आग्निवेश्यादग्निवेश्यो गार्ग्याद् गार्ग्यो गार्ग्याद् गार्ग्यो गौतमाद् गौतमः

सैतवात् सैतवः पाराशर्यायणात् पाराशार्यायणो गार्ग्यायणाद् गार्ग्यायण

उद्दालकायनादुद्दालकायनो जाबालायनाज् जाबालायनो माध्यन्दिनायनान्

माध्यन्दिनायनः सौकरायणात् सौकरायणः काषायणात् काषायणः

सायकायनात् सायकायनः कौशिकायनेः कौशिकायनिः ॥ २॥


          मन्त्र ३[IV.vi.3]

घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः पाराशर्यायणात् पाराशर्यायणः

पाराशर्यात् पाराशर्यो जातूकर्ण्याज् जातूकर्ण्य आसुरायणाच्च यास्काच्चा

ऽऽसुरायणस्त्रैवणेस्त्रैवणिरौपजन्धनेरौपजन्धनिरासुरेरासुरिर्भारद्वाजाद्

भारद्वाज आत्रेयादात्रेयो माण्टेर्माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो

वात्स्याद् वात्स्यः शाण्डिल्याच्छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः

काप्यः कुमारहारितात् कुमारहारितो गालवाद् गालवो विदर्भीकौण्डिन्याद्

विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवाद् वत्सनपाद्बाभ्रव

पथः सौभरात् पन्थाः सौभरोऽयास्यादाङ्गिरसादयास्य

आङ्गिरस आभूतेस्त्वाष्ट्रादाभूतिस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपात्त्वाष्ट्राद्

विश्वरूपस्त्वाष्ट्रोऽव्श्विभ्यामश्विनौ दधीच आथर्वणाद्

दध्यङ्ङाथर्वणोऽथर्वणो दैवादथर्वा दैवो मृत्योः

प्राध्वꣳसनान् मृत्युः प्राध्वꣳसनः प्रध्वꣳसनात्

प्रध्वꣳसन एकर्षेरेकर्षिर्विप्रचित्तेः विप्रचित्तिर्व्यष्टेर्व्यष्टिः

सनारोः सनारुः सनातनात् सनातनः सनगात् सनगः परमेष्ठिनः

परमेष्ठी ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु ब्रह्मणे नमः ॥ ३॥


इति षष्ठं ब्राह्मणम् ॥


॥ इति बृहदारण्यकोपनिषदि चतुर्थोऽध्यायः ॥

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

न त्वहं कामये राज्यं – श्लोक व्याख्या न त्वहं कामये राज्यं न स्वर्गं नापुनर्भवम् । कामये दुःखतप्तानां प्राणिनाम् आर्तिनाशनम् ॥ शब्दार्थ (Word Meaning) न – Not / नहीं अहं – I / मैं कामये – Desire / इच्छा करता हूँ राज्यं – Kingdom / राज्य स्वर्गं – Heaven / स्वर्ग पुनर्भवम् – Rebirth / पुनर्जन्म दुःखतप्तानाम् – Those suffering / दुःख से पीड़ित प्राणिनाम् – Living beings / प्राणी आर्तिनाशनम् – To relieve from suffering / कष्ट निवारण हिन्दी अर्थ मैं न तो राज्य चाहता हूँ, न स्वर्ग और न ही पुनर्जन्म की इच्छा रखता हूँ। मेरी केवल यह इच्छा है कि दुख और कष्ट से पीड़ित प्राणियों का कल्याण और मुक्ति हो। English Meaning I do not desire kingdom, heaven, or rebirth. My only wish is to alleviate the suffering of living beings who are afflicted with pain. दार्शनिक भाव (Philosophical Insight) यह श्लोक अहंकार और सांसारिक इच्छाओं से ऊपर उठकर **परमार्थ और करुणा** के मार्ग पर चलने की शिक्षा देता है। मनुष्य का उच्चतम लक्ष्य केवल व्यक्तिगत लाभ नहीं, बल्कि दूसरो...
Read more

5.8 and all to the end of the book

  अथ अथाष्टमं ब्राह्मणम् ।           मन्त्र १[V.viii.1] वाचं धेनुमुपासीत । तस्याश्चत्वारः स्तनाः स्वाहाकारो वषट्कारो हन्तकारः स्वधाकारस्तस्यै द्वौ स्तनौ देवा उपजीवन्ति स्वाहाकारं च वषट्कारं च हन्तकारं मनुष्याः स्वधाकारं पितरः । तस्याः प्राण ऋषभो मनो वत्सः ॥ १॥ इत्यष्टमं ब्राह्मणम् ॥ अथ नवमं ब्राह्मणम् ।            मन्त्र १[V.ix.1] अयमाग्निर्वैश्वानरो योऽयमन्तः पुरुषे येनेदमन्नं पच्यते यदिदमद्यते । तस्यैष घोषो भवति यमेतत्कर्णावपिधाय शृणोति । स यदोत्क्रमिष्यन्भवति नैनं घोषꣳ शृणोति ॥ १॥ इति नवमं ब्राह्मणम् ॥ अथ दशमं ब्राह्मणम् ।           मन्त्र १[V.x.1] यदा वै पुरुषोऽस्माल्लोकात्प्रैति स वायुमागच्छति तस्मै स तत्र विजिहीते यथा रथचक्रस्य खं तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स आदित्यमागच्छति तस्मै स तत्र विजिहीते यथालम्बरस्य खं तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स चन्द्रमसमागच्छति तस्मै स तत्र विजिहीते यथा दुन्दुभेः खं तेन स ऊर्ध्व आक्रमते । स लोकमागच्छत्यशोकमहिमं तस्मिन्वसति शाश्वतीः समाः ॥ १॥ इति दशमं ब्राह्मणम् ॥ एकादशं ब्राह्म...
Read more
  संस्कृत श्लोक व्याख्या संस्कृत श्लोक व्याख्या आदित्यचन्द्रावनलानिलौ च – श्लोक व्याख्या आदित्यचन्द्रावनलानिलौ च द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च । अहश्च रात्रिश्च उभे च धर्मश्च जानाति नरस्य वृत्तम् ॥ शब्दार्थ (Word Meaning) आदित्यः – Sun / सूर्य चन्द्र – Moon / चन्द्रमा अवनल – Fire / अग्नि अनिलः – Wind / वायु द्यौः – Sky / आकाश भूमिः – Earth / पृथ्वी आपः – Water / जल हृदयं – Heart / हृदय यमः – Death / यम अहः – Day / दिन रात्रिः – Night / रात्रि धर्मः – Righteousness / धर्म वृत्तम् – Conduct / आचरण हिन्दी अर्थ सूर्य, चन्द्रमा, अग्नि, वायु, आकाश, पृथ्वी, जल, हृदय, यम, दिन और रात ये सभी जानते हैं कि मनुष्य का वास्तविक आचरण क्या है। अर्थात्, मनुष्य का धर्म और सही व्यवहार इन सभी महान तत्वों द्वारा देखा और जाना जाता है। English Meaning The Sun, Moon, Fire, Wind, Sky, Earth, Water, Heart, Death, Day, and Night — all of these know the true conduct of a person. In other words, the righteousness and proper actions of a human are recogni...
Read more